¿Cómo nombrar una especie? en la piel de un explorador marino
Tipo de material:
Artículo
en línea Idioma: Inglés Tipo de contenido: - texto
- computadora
- recurso en línea
- Bix k ts’áaik u k’aaba’ jump’éel ch’i’ibal. Tu yoot’el juntúul ajkaxan k’áak’náab [Título paralelo]
- ¿K’uxi ta biiltasel jun ach’ xchanul nab? Ta snopbenal yu’un jun jpaxal vinik ta nabetik [Título paralelo]
| Tipo de ítem | Biblioteca actual | Colección | Estado | Código de barras | |
|---|---|---|---|---|---|
| Artículos | Biblioteca Electrónica Recursos en línea (RE) | ECOSUR | Recurso digital | ECO40000064963 |
Acceso en línea sin restricciones
Para comunicarse entre sí, la gente de ciencia nombra a las especies de una manera universal. Con base en hechos reales, aquí se relatan las peripecias y cavilaciones que al respecto tiene el doctor Francisco Solís, un explorador marino dedicado al estudio de los equinodermos. Para decidir, este científico alude en ocasiones a alguna característica del organismo o al sitio de recolecta, en otras, hace honor a sus colegas o a las tradiciones de un pueblo, pero en todos los casos mantiene una enorme sensibilidad al buscar el nombre más adecuado para una nueva especie. Español
Ti’al ka beeychayak k múul na’atikekbae’, máaxo’ob meyajtik cienciae’ ku ts’áaiko’ob u k’aaba’ le ch’i’ibalo’ob beey ka beeyak u na’ata’al tumen tuláakal máak. Jach jaaj ucha’an le ba’alo’oba’, waye’ ku tsikbata’al yo’olal talamilo’ob yéetel táam tuukulo’ob ku máansik doctor Francisco Solís, juntúul ajkaxan ti’ k’áak’náab ku meyajtik jun jaats yik’elo’ob ja’ to’och u yóot’elo’ob, k’ajóola’an beey equinodermo’ob. Uti’al u yéeyik k’aaba’obe’, le científicoa’ ku tuklik ba’alo’ob tsolik bix le yik’elo’ wáaj bix le kúuchil tu’ux ku kaxtiko’, ti’ u jeele’, ku chíimpoltik u yéet meyaj ajkaxano’ob wáaj xan u sukbe’enilo’ob jump’éel kaaj, ba’ale’ mantats’ ku kanaántik u yutsil kaxtik le k’aaba’ ma’alob u taal ti’ jump’éel túumben ch’i’ibal. Maya
Ta sventa xa’aybe sbaik ti sk’op ya’yejike, ti bijil vinik antsetike jmoj yelanil yu’unik ta sbiiiltasel ti chonbolometike. Ta yojtikinel ti k’u x-elan pasanbil talele, li’ ta jlo’iltatik k’u x-elan sjam smelolal yu’un ta spasel ti mol doctor Francisco Solís, ja’ jun jpaxal vinik ta yutil nabetik ti ja’ yak’oj ta yo’on xchanel stalelalik equinodermos ti xko’olajik k’ucha’al k’analetik ta yut nabe. K’alal ta sbiiltase, ti li’ bijil vinike ja’ ta xich’ stsak ta muk’ k’u x-elan stalelal ti chonbolom ta xchane, xchi’uk slumal sbanamil bu laj sta ta ilel, bak’intik xtoke ja’ ta xich’be ta muk’ sbi xchi’iltak ta bijil vinikalil o me mo’oje ja’ ta xich’ stsakbe ta muk’ k’u x-elan stalelal jun lume, pe k’uuk x-ela ti ta spase, jech lek ta sk’el stuk’ulan ta sa’bel sbi ti jun ach’ chonbolom bu ta staan ta ilele. Tzotzil