List of Fjgures.. List Oft Ables.. List of Annexes.. Glossary.. Summary.. Samenvatting.. Resumen.. Introduction.. 1.1 General.. 1.2 Institutional context.. 1.3 Social and political context.. 1.4 Scope.. 2 CONCEPTS.. 2.1 Indigenous shifting cultivation.. 2.2 Secondary vegetation.. 2.2.1 Definition.. 2.2.2 Development pattern of secondary vegetation.. 2.2.3 Development of secondary vegetation and environment.. 2.2.4 Secondary vegetation and vegetation in chablis.. 2.2.5 Shifting cultivation and secondary vegetation.. 2.3 Soils.. 2.3.1 Definition.. 2.3.2 Development of soils.. 2.3.3 Shifting cultivation and soils.. 2. 4 Crop performance.. 2.4.1 Definition.. 2.4.2 Course of crop performance in fields.. 2.5 Synthesis.. 3 The Chinantla: Ecological Context.. 3.1 Geography.. 3.2 Geology.. 3.3 Climate.. 3.4 Vegetation.. 3.5 Ethno-ecology of the Chinantec.. 4 Landuse For Shifting Cultivation in Two Chinantec Communities.. 4.1 Introduction.. 4.2 Landuse.. 4.3 Variants of shifting cultivation.. 4.3.1 Shifting cultivation in "selva alta perennifolia de montai'ia".. 4.3.2 Shifting cultivation in the limestone area.. 4.3.3 Shifting cultivation in Quercus-forests.. 4.4 Conclusions.. 5 Chinantec Shifting Cultivation and Secondary Vegetation.. 5.1 Introduction.. 5.2 Objective.. 5.3 Methods.. 5.3.1 Field selection.. 5.3.2 Sampling.. 5.3.3 Data processing.. 5.4 Species composition and distribution.. 5.4.1 Introduction.. 5.4.2 Species, genera and families.. 5.4.3 Species distribution as influenced by management and ecological factors.. 5.4.3 Altitudinal ranges offrequent species.. 5.4.4 Discussion.. 5.5 Farmers' information on species composition.. 5.5.1 Introduction.. 5.5.2 Results.. 5.5.3 Discussion.. 5. 6 Structural parameters and use-history.. 5.6.1 Introduction.. 5.6.2 Basal area, number of trees and crown projection.. 5.6.3 Height-diameter relations in trees of populations offrequent species.. 5.6.3.1 H-d relations in trees of populations of Trema micrantha.. 5.5.3.2 H-d relations in trees ofpopulations of Heliocarpus appendiculatus.. 5.5.3.3 H-d relations in trees ofpopulations of Hedyosmum mexicanum.. 5.5.3.4 H-d relations in Trichospermum mexicanum.. 5.5.3.5 H-d relations in Afchornea fatifolia.. 5.53.6 H-d relations in trees ofpopulations of Liquidambar macrophyfla.. 5.6.4 Discussion.. 5. 7 Characteristics and sequences of eco-units.. 5.7.1 Introduction.. 5.7.2 Eco-units in 5 to 7 year-old regrowths.. 5.7.3 Eco-units in 12 to 20 year-old secondary re growths.. 5.7.4 Eco-units in old secondary vegetation.. 5.7.5 Eco-units in chablis.. 5.7.6 Paths of eco-unit development.. 5.8 Discussion.. 6 Chinantec Shifting Cultivation and Soils.. 6.1 Introduction.. 6.2 Objectives.. 6. 3 Methods.. 6.3 .1. General aspects.. 6.3.1.1 Coping with intra-field heterogeneity.. 6.3.1.2 Variation by discrete environmental conditions.. 6.3.1.3 Variation along environmental gradients.. 6.3.2 Applied methods.. 6.3 .2.1 Change on the short term.. 6.3.2.2 Change on the long term.. 6.3.2.3 Soil analysis.. 6.3 .2.4 Data analysis.. 6.4 Results of soil analysis.. 6.4.1 General.. 6.4.2 Average values of soil parameters.. 6.4.3 Geographical gradient.. 6.4.4 Sampling error.. 6.4.5 Characteristics and their relations.. 6.4.6 Discussion.. 6.5 Changes on the short term.. 6.5.1 Limestone soils.. 6.5.2 Desaturated soils.. 6.5.3 Concluding remarks.. 6. 6 Changes on the long term.. 6.6.1 Correlations between soil- and use-history-parameters.. 6.6.2 Use-history, pH-KCl and bases in desaturated soils.. 6.6.3 Use-history and organic matter: carbon, nitrogen and phosphorus.. 6.6.4 Concluding remarks.. 6. 7 Discussion.. 7 Performance of Maize Crops.. 7.1 Introduction.. 7.2 Objectives.. 7.3 Methods.. 7.4 Results.. 7 .4.1 Shifting cultivation in the limestone area.. 7 .4.1.1 Crop performance.. 7 .4.1.2 Crop performance and use-history.. 7 .4.1.3 Crop performance and soil characteristics.. 7.4.2 Shifting cultivation in selva alta perennifolia de montaiia.. 7 .4.2.1 Crop performance.. 7.4.2.2 Crop performance and use-history.. 7.4.2.3 Crop performance and soil characteristics.. 7.4.2.4 Crop performance and fertilization.. 7.5 Discussion.. 8 Synthesis, Conclusions and Recommendations.. 8.1 Synthesis.. 8.2 Conclusions and recommendations.. References.. Acknowledgement

Glosario: páginas 9-13

El tema de esta publicación es el desarrollo de la vegetación secundaria, de suelos y del comportamiento del cultivo de maiz en variantes locales de la agricultura de roza, tumba y quema, practicados por campesinos en dos comunidades en la Chinantla, México. En el Capítulo 1 se presenta brevemente el contexto institucional, social y político de la investigación y se advierte al lector de la limitación de la misma a la interacción entre aspectos ecolológico-productivos y el patron de uso de la tierra practicado por los campesinos. En el Capítulo 2 se presentan conceptos básicos que ayudarán en la ubicación del tema y en el análisis de la información generada. La agricultura indígena de roza, tumba y quema es definida como una forma general de uso de la tierra, en la cual existe una relación múltiple y dinámica entre el hombre y la naturaleza. Esta forma de agricultura se caracteriza por la re-creación contínua del conocimiento en el cual se basa, y por el establecimiento y uso de huamiles dinámicos según patrones definidos. Se observa una gran especificidad de la agricultura indígena de roza, tumba y quema en respuesta a factores ecológicos locales y socio-éconómicas. Una breve reseña de la ecología de la sucesión secundaria, con énfasis en áreas montañosas tal como la Chinantla, demuestra que el desarrollo de las unidades ecológicas que conforman esta vegetación no es un proceso sencillo y unidireccional, sino que es un proceso que puede tomar uno entre varios posibles cauces, bajo la influencia tanto del entorno ecológico como de la historia del uso de los huamiles. Los suelos se desarrollan como una parte integral de las unidades ecológicas, como ha sido demostrado en el estudio de los suelos en eco-unidades de diferentes edades, como p.e. en áreas afectadas por hurracanes. La dinámica conjunta de vegetación y suelos conduce a una variación en las condiciones ecológicas en el mosaico de huamiles. Como consequencia el comportamiento de los cultivos puede variar al interior de este mosaico. Existe una ámplia variación climática en la Chinantla debido a la orografía (Capítulo 3). Por ello se presentan distintos tipos de vegetación en la región. Asimismo se presentan distintos tipos de suelos, unos desarrollados a partir de rocas calizas, otros a partir de areniscas y esquistos. En el Capítulo 4 se describen los variantes de la agricultura de roza, tumba y quema y los patrones de uso de la tierra en cada uno de ellos que se detectaron en las comunidades chinantecas de Santiago Tlatepusco y Santa Cruz Tepetotutla. Se distinguieron tres variantes locales de agricultura de roza, tumba y quema. La variante de más ámplia distribución es la que se practica en el entorno de la selva alta perennifolia de montaña, a altitudes de alrededor de 1000 m sobre el nivel del mar. Además se practica un variante de la agricultura en el área de calizas y un variante en los encinares. En los tres variantes el principal cultivo es el maíz. En el Capítulo 5 se presentan los resultados del estudio de la vegetación secundaria en relación con la historia de uso de los huamiles, prestando atención a (i) la composición específica; (ii) la estructura; (iii) la arquitectura, y (iv) los posibles cauces de desarrollo de la vegetación. Se muestreó la vegetación secundaria en 28 parcelas, que conjuntamente abarcaban una ámplia variación en la historia de uso: (i) la edad de la vegetación secundaria en las distintas parcelas variaba entre 5 y 50 años; (ii) el número de orden de la vegetación secundaria variaba de 1 Q a 4º, en donde la vegetación de 1º orden es la que se desarrolla después de tumbar vegetación primaria; la de 2 Q_ orden es la que se desarrolla después de cortar la del 1º orden, y así sucesivamente. En cada parcela se tomaron datos y muestras de los árboles y arbustos con un diámetro a la altura del pecho mayor de 2 cm, en 4 transectos de 100 m2 ca.da uno. Se determinaron los nombres botánicos y comunes de las especies colectadas. En total se muestrearon 5691 árboles y arbustos pertenecientes a 229 especies, en una superficie horizontal total de 8282 m2. Treinta-siete especies abarcaron el 90% del número total de individuos. El análisis de clasificación y ordenación demostró que la composición específica de la vegetación secundaria dependía de su edad, de la altitud sobre el nivel del mar, de la localización geográfica, de la litología y de su número de orden. El análisis de la información proporcionada por los campesinos, sobre la relación entre la composición específica y el número de orden de la vegetación secundaria, confirmó lo anteriormente mencionado. Parámetros de la estructura de la vegetación secundaria, de su compos1c10n específica y del desarrollo de los arboles y de las unidades ecológicas, que se distinguen por su arquitectura en la vegetación en las parcelas, estaban relacionados con la historia de uso de los huamiles. Español

El área basal, el número de individuos y la cobertura tenían valores elevados en vegetación secundaria de 1º y 2º orden; en vegetación secundaria con números de orden más elevados estos parámetros disminuyeron sensiblemente. En vegetación secundaria de 1 º orden había solamente 1 ó 2 especies dominantes. En vegetación secundaria de 2º ó mayor orden, se observó frecuentemente polydominancia, donde un mayor número de especies compartían el dosel. Sin embargo, también se observó que la vegetación secundaria de 2º orden podía estar dominada por solamente una especie: Hedyosmum mexicanum. El análisis de los datos de altura y diámetro de individuos de especies frecuentes indicaba una relación entre el desarrollo de los arboles de cierta especie y el número de orden de la vegetación secundaria, lo cual demuestra la flexibilidad que tienen las especies en responder a los cambios en su entorno. En vegetación secundaria de 1º y 2º orden se observaron unidades ecológicas de grandes superficies. En vegetación secundaria de mayor número de orden, se detectó la fragmentación de unidades ecológicas iniciales en varias unidades pequeflas. Los resuftados de los muestreos indicaron además que el número de unidades ecológicas sucesivas que se desarrolla en un tiempo determinado, disminuye conforme incrementa el número de orden de la vegetación secundaria. Cambios en los suelos en el curso de una temporada de cultivo fueron estudiados comparando parametros del suelo en muestras obtenidas después de la tumba (mayo), después de la quema Uunio) y a la cosecha del maíz (octubre-noviembre) (Capítulo 6). En los suelos derivados de las rocas calizas no se detectaron diferencias significativas en las cantidades de bases, pH, nitrógeno y fósforo en muestras de mayo y junio. En el periodo entre la quema y la cosecha se observó un ligero aumento en la cantidad de bases y en el pH. En el área de selva alta perennifolia de montafla se observó un incremento significativo en la cantidad de bases intercambiables y el pH de mayo a junio. Entre junio y octubre-noviembre, la cantidad de bases intercambiables disminuyó ligeramente. La magnitud de los cambios no mostraba relación con la historia de uso de los huamiles, lo cual se debe posiblemente al reducido número de huamiles muestreados y/o a las lluvias contínuas en abril y mayo que dificultaron la quema en el año de muestreo (1993). El muestreo de los suelos en una chronosequencia de huamiles indicaba un incremento en bases intercambiables y pH a lo largo de varias décadas a partir de la tumba de vegetación primaria o secundaria vieja. El incremento más fuerte se observó en la cantidad de calcio intercambiable. No se encontró una correlación significativa entre los parametros de la historia de uso de los huamiles y las cantidades de carbono, nitrógeno y fósforo en el suelo. Con base en los resultados se propone un mecanismo de cambio del suelo basado en una combinación de procesos físicos y biológicos: la adición de bases en la quema resulta en un aumento del pH, lo cual permite una mayor actividad biológica en el suelo. Esta mayor actividad biológica resulta en una mayor incorporación de bases al suelo, volviendo el suelo cada vez más hospitalario. El comportamiento de cultivos de maíz fue estudiado en 1994 en una chronosequencia de huamiles por medio de la determinación de varios parámetros referentes al cultivo. Se observó una gran variación en el comportamiento de los cultivos entre huamiles, tanto en el área de calizas como en el área de selva alta perennifolia de montaña. En el área de calizas el rendimiento por metro cuadrado de superficie en pendiente disminuyó con el aumento en el número de sucesivas quemas. No se encontró una relación entre rendimiento y parámetros del suelo. Los rendimientos obtenidos en el área de selva alta perennifolia de montaña no mostraron correlación significativa con los parámetros empleados para caracterizar la historia de uso de los huamiles. Sin embargo, en este caso se observaron correlaciones significativas entre el rendimiento por metro cuadrado de superfcie en pendiente y varios parámetros del suelo: BaC12, calcio intercambiable, fósforo total y la relación C/N. A valores menores de 3.9 también se observó una correlación positiva entre pHKCl y rendimientos. En experimentos de fertilización se encontró una respuesta positiva significativa a la aplicación combinada de nitrógeno y fósforo en un cultivo de bajo rendimiento, mientras que no se obtuvo tal respuesta en cultivos de alto rendimiento. El desarrollo de la vegetación secundaria, de los suelos y del compartamiento de los cultivos en la agricultura de roza, tumba y quema indígena en dos comunidades en la Chinantla, México, demuestra el carácter iterativo e interactivo de esta forma de agricultura. Este carácter debería de tomarse como punto de partida para su rediseño de una manera tal que se combine la producción de un conjunto de bienes con la producción de un conjunto de servicios en un mosaico complejo de unidades ecológicas. Español

The development of secondary vegetation, soils and crop performance was studied in local variants of shifting cultivation in two villages in the Chinantla, Mexico. In Chapter 1, the institutional, social and political context of the research are presented and the reader is advertised that the scope of the study is limited to the interaction between ecological-productive aspects and the landuse pattern as practiced by the farmers. In Chapter 2 a conceptual framework is presented. Indigenous shifting cultivation is defined as a general form of landuse, characterized by the continuous recontextualization of a many-sided relation between man and nature, the continuous recreation of knowledge and the making and use of dynamic fields according to a landuse pattern. A great specificity of indigenous shifting cultivation in response to local environmental and socio-economical factors is observed. The ecology of secondary vegetation is reviewed, paying attention to mountain areas such as the Chinantla. The development of forest eco-units is not a simple, unilinear process, but, on the contrary, a process that can take one of many possible courses, influenced by environmental factors and the use-history of the land. Soils develop as an integral part of eco-units, as has been observed by comparing characteristics of soils in hurricane tracts and eco-units of different ages. The development of secondary vegetation and soils, as related to the landuse pattern for shifting cultivation, leads to variation in the ecological conditions within the mosaic of fields. Consequently, the performance of crops may vary within the mosaic of fields. In the Chinantla region a large variation in climate occurs due to a wide altitudinal range (Chapter 3). As a consequence, several vegetation types occur. Soils in the area have developed from limestone or sandstone/metamorphic rocks. Chapter 4 describes the variants of shifting cultivation and the landuse pattern in the Chinantec communities Santa Cruz Tepetotutla and Santiago Tlatepusco. Three variants of shifting cultivation were distinguished: shifting cultivation in the area of "selva alta perennifolia de montafia" (the most widely practised), shifting cultivation in the limestone area, and shifting cultivation in the Quercus-forests. In all variants maize is the principal crop. In Chapter 5 the development of secondary vegetation as related to the use-history of fields is studied, concentrating on secondary vegetation in the area of "selva alta perennifolia de montafia". Secondary re growths were sampled in 28 fields. Ages of re growths varied from 5 to 50 years, and orders of regrowths-first-order regrowths develop after cutting primary or old secondary vegetation; second-order regrowths after cutting a first-order regrowth-varied from 1 to 4. On each field, data on the trees and shrubs with a diameter at breast-height of more than 2 cm were recorded in four transects, each of I 00 m 2 surface area, which were all laid out on steep slopes. A total of 5691 trees and shrubs, belonging to 229 species, were found on the sampled area. Thirty-seven species comprised 90% of all sampled individuals. Cluster and ordination analysis showed variation of the species composition of secondary vegetation with age, altitude, geographic location, lithology and order of regrowth. Analysis of farmers' information on the relation between order of regrowth and species composition confirmed the results of sampling. Inglés

Structural parameters, species composition, tree development and eco-unit development varied between orders of regrowth. Basal area, number of trees and crown area index were high in firstand second-order regrowths, but fell sharply in subsequent regrowths. First-order regrowths were dominated by one or two species. In several second-order regrowths, Hedyosmum mexicanum was the single dominant. In other second-order and in later-order regrowths polydominance was observed. Analysis of height-diameter relations in frequent species also indicated a relation between the order of regrowth and the development of the trees of a certain species, demonstrating the flexibility of trees in responding to a changing environment. Whereas first- and second-order regrowths were composed of few eco-units, third- and fourth-order regrowths showed fragmentation of eco-units from early phases of development onwards. The results indicate that the number of consecutive eco-units per time unit diminishes with increasing order of re growth. Changes in soils during one cropping season were studied by comparing soil parameters in samples obtained after slashing the vegetation (May), after burning (June) and at harvest (OctoberNovember). No significant differences in bases, pH, nitrogen and carbon were found between May- and June-samples on limestone-derived soils. Between burning and harvest, pH and the sum of exchangeable bases increased slightly. In the area of "selva alta perennifolia de montafa" pH and exchangeable bases increased significantly between May and June. During the cropping season (June to October-November), the sum of exchangeable bases declined slightly. No relation of these changes with the use-history of fields was found, possibly due to the small number of sampled fields and bums being partial and heterogenous in the year of sampling ( 1993). Sampling of soils in a chronosequence of fields in the area of "selva alta perennifolia de montafa" gave strong indications of an increase of pH and exchangeable bases in the course of several decades, from the cutting of primary or old secondary vegetation onwards. The strongest increase was observed in the quantity of exchangeable calcium. Correlations between use-history parameters and carbon, nitrogen and phosphorus were not significant. A mechanism of soil change based on a combination of physical and biological processes is proposed, wherein an initial increase in pH through the addition of bases triggers of an increased biological activity resulting in a more hospitable soil. The performance of maize crops in a chronosequence of fields was studied in 1994 by determining several parameters referring to the crops (Chapter 7). Crop performance varied strongly between fields, both in the limestone area and in the area of "selva alta perennifolia de montafia". In the limestone area, yield per square meter sloping surface diminished with increasing number of burns; there was no relation between yield and any of the measured soil parameters. In the area of "selva alta perennifolia de montafia", yields were not significantly correlated with any of the parameters applied to characterize the use-history of fields. However, yields per square meter sloping surface were correlated with several soil parameters: CEC-BaCh, exchangeable calcium, total phosphorus and the C/N-ratio. At values smaller than 3.9 also pH-KCl was positively correlated with yields. In fertilization experiments the combined application of nitrogen and phosphorus improved yield on a field where without fertilization a low yield was obtained; fertilization had no effect where high yields were obtained without fertilizer application. The development of secondary vegetation, soils and crop performance in indigenous shifting cultivation in two villages in the Chinantla, Mexico, illustrates the interactive and iterative character of this form of agriculture. This character should be taken as the point of departure for its redesign in such a way that the production of a variety of goods is combined with the production of a variety of services in a complex mosaic of eco-units. Inglés

De ontwikkeling van secundaire vegetatie, bodems en het gedrag van maïsgewassen werd bestudeerd in lokale varianten van zwerflandbouw in twee dorpen in de Chinantla, Mexico. In Hoofdstuk 1 wordt de institutionele, sociale en politieke context van het onderzoek kort besproken en wordt de lezer gewaarschuwd voor het feit dat de thematiek van onderzoek beperkt is tot de interactie tussen ecologisch-productieve aspecten en het landgebruikspatroon zoals toegepast door de boeren. In Hoofdstuk 2 wordt een theoretisch raamwerk gepresenteerd. Inheemse zwerflandbouw wordt gedefnieerd als een algemene vorm van landgebruik, gekenmerkt door de voortdurende aanpassing en herschepping van een veelzijdige relatie tussen mens en natuur aan haar sociaaleconomische en ecologische context, door de voortdurende herschepping van de kennis waarop ze gebaseerd is en door het aanmaken en gebruik van zich ontwikkelende velden volgens een patroon. De ecologie van secundaire vegetatie wordt kort besproken, waarbij aandacht besteed wordt aan de speciale omstandigheden die zich voordoen in berggebieden zoals de Chinantla. De ontwikkeling van de samenstellende delen van bos-ecosystemen (eco-eenheden) wordt niet gezien als een eenvoudig, rechtlijnig proces, maar, integendeel, als een proces wat potentieel op verschillende wijzen kan verlopen, beïnvloed door zowel omgevingsfactoren als de gebruiksgeschiedenis van velden. Bodems ontwikkelen zich als een integraal deel van de eenheden ecosysteem, hetgeen aangetoond is door het vergelijken van bodemgegevens m.b.t. eco-eenheden in verschillende fases van ontwikkeling, o.a. in door (gedateerde) orkanen nagelaten sporen. De ontwikkeling van secundaire vegetatie en bodems, gerelateerd aan het patroon van landgebruik voor zwerflandbouw, leidt tot variatie in de ecologische omstandigheden in het mozaïek van velden. Dientengevolge kunnen verschillen optreden in het gedrag van het gewas tussen de eenheden (velden) van het mozaïek. De Chinantla regio kenmerkt zich door een grote klimatologische variabiliteit, gerelateerd aan de grote hoogteverschillen die zich voordoen (Hoofdstuk 3). Dientengevolge vindt men er verschillende vegetatie types. De bodems in een deel van het gebied hebben zich ontwikkeld op kalksteen, in het overige deel op zandsteen en schist. In deze variabele omgeving hebben de Chinanteken in de dorpen Santa Cruz Tepetotutla en Santiago Tlatepusco 3 varianten van zwerflandbouw ontwikkeld, elk gekarakteriseerd door een patroon van landgebruik: zwerflandbouw in immergroen regen-bergwoud, de meest voorkomende variant; zwerflandbouw in het kalksteengebied; en zwerflandbouw in de eikenbossen (Hoofdstuk 4). In alle varianten is maïs het hoofdgewas. De ontwikkeling van secundaire vegetatie in relatie tot de gebruiksgeschiedenis van velden wordt geanalyseerd in Hoofdstuk 5, waarbij de aandacht wordt gecontreerd op secundaire vegetatie in de meest voorkomende variant van zwerflandbouw in immergroen regen-bergwoud. Deze vegetatie, in leeftijd varierend van 5 tot 50 jaar, werd bemonsterd in 28 velden. De orde van hergroei van de bemonsterde vegetatie-een hergroei van de eerste orde groeit op na het kappen van primaire of oud-secundaire vegetatie; een hergroei van de tweede orde groeit op na het kappen van een hergroei van de eerste orde, etc - varieerde van één tot vier. In elk veld werden vier transecten met een grondoppervlak van 100 m2 uitgezet. Hoogte, kroon diameter, kroondiepte en stamdiameter werden bepaald van alle hierop voorkomende bomen en struiken met een diameter op borsthoogte van meer dan 2 cm. Ook werd hun wetenschappelijke en lokale naam bepaald. In totaal werden gegevens bepaald van 5691 bomen en struiken, welke gezamenlijk tot 229 soorten behoorden. Van de gevonden individuen behoorde 90 % tot slechts 37 soorten. Met behulp van klassificatie- en ordinatie-analyse werd aangetoond dat de soortensamenstelling van secundaire vegetatie varieerde met de leeftijd van secundaire vegetatie, de hoogte boven zeeniveau van het veld, het dorp, het moedergesteente en de orde van hergroei. Analyse van door de boeren verstrekte informatie met betrekking tot dt; relatie tussen de orde van bergoei en soortensamenstelling bevestigde het op bemonstering gebaseerde resultaat. Struktuur parameters, soortensamenstelling en de ontwikkeling van bomen en eco-eenheden varieerden met de orde van hergroei. Grondvlak, het aantal bomen en struiken en de ratio tussen de gesommeerde kroonprojecties van de bomen en struiken op een zeker oppervlak en dat oppervlak, waren hoog in secundaire vegetatie van de eerste en tweede orde. In secundaire vegetatie van de eerste orde waren meestal één of twee soorten dominant. In secundaire vegetatie van de tweede orde was in verschillende gevallen Hedyosmum mexicanum dominant, terwijl in andere gevallen en in secundaire vegetatie van hogere ordes verschillende soorten gezamenlijk het aangezicht bepaalden. Islandés

Gegevens met betrekking tot de hoogte en diameter van individuele bomen van verschillende, veel voorkomende soorten gaven aan dat hun ontwikkeling varieerde met de orde van hergroei. Dit illustreert dat bomen op een flexibele wijze reageren op een veranderende omgeving. Hergroei van de eerste en tweede orde bestond uit enkele, grote eco-eenheden; hergroei van hogere orde was altijd in een vroege fase gesplitst in meerdere, kleinere eco-eenheden. De gegevens gaven verder aan dat het aantal opeenvolgende eco-eenheden per tijdseenheid vermindert met toenemende orde van hergroei. Veranderingen in de bodem in de tijd tussen kappen en de oogst van maïs werden bepaald door bemonstering van de bodem in mei (na kappen), juni (na branden) en oktober-november (oogst) van 1993 (Hoofdstuk 6). In het kalksteen-gebied werden geen significante verschillen gevonden tussen de waarden van bases, pH, stikstof en fosfor in mei en juni; tussen juni en oktobernovember namen de pH en de som van de hoeveelheden bases licht toe. In het gebied van immergroen regen-bergwoud namen de hoeveelheden bases en de pH tussen mei en juni toe, terwijl de hoeveelheid bases licht daalde van juni tot oktober-november. Er werd geen verband gevonden tussen de grootte van de veranderingen en de gebruiksgeschiedenis van de velden, hetgeen mogelijk te wijten was aan het geringe aantal bemonsterde velden en/of aan de aanhoudende regens, die branden in 1993 bemoeilijkten. Bemonstering van bodems in een serie velden van toenemende leeftijd, gemeten naar het aantal malen dat de vegetatie gekapt en gebrand was, gaf sterke aanwijzingen dat de pH en de totale hoeveelheid bases toenamen in de loop van meerdere decennia vanaf het moment van kappen van primaire of oud-secundaire vegetatie. Van de uitwisselbare bases werd de sterkste toename gevonden in de hoeveelheid uitwisselbaar calcium. Er werd geen significante correlatie gevonden tussen parameters van de gebruiksgeschiedenis van velden en de hoeveelheden koolstof, stikstof en fosfor in de bodem. Als mogelijke verklaring van de gevonden aanwijzingen wordt een combinatie van fysische en biologische processen genoemd: door branden vindt een initiële pHverhoging plaats, die een verhoogde biologische activiteit in de bodem mogelijk maakt, waardoor deze verder verrijkt en nog meer gastvrij gemaakt wordt. Het gedrag van maïs-gewassen in velden van oplopende leeftijd werd geëvalueerd door in 1994 verschillende parameters te bepalen met betrekking tot het maïsgewas (Hoofdstuk 7). Het gedrag van de maïs-gewassen varieerde sterk tussen velden, zowel in de variant van zwerflandbouw in het kalksteengebied, als in het gebied van immergroen regen-bergwoud. In het kalksteengebied verminderde de opbrengst per vierkante meter hellend oppervlak naarmate velden vaker gekapt en gebrand waren, terwijl geen verband gevonden werd tussen opbrengsten en de bepaalde bodem parameters. In het gebied van immergroen regen-bergwoud werd geen significant verband gevonden tussen opbrengsten en de ter karakterisering van de gebruiksgeschiedenis van velden gebruikte parameters. Echter, in dit geval waren de opbrengsten per vierkante meter hellend oppervlak gecorreleerd met verschillende bodem parameters: CEC-BaCh, uitwisselbaar calcium, totaal fosfor en de C/N-ratio. Bij waarden lager dan 3.9 was ook de pH-KCI positief gecorreleerd met de opbrengst. In bemestingsprot:ven werd na de gecombineerde toepassing van stikstof en fosfor een hogere opbrengst behaald in een veld waar zonder bemesting een lage opbrengst werd behaald, terwijl op velden waar zonder bemesting een hoge opbrengst werd behaald geen signifcant effect van bemesting werd gevonden. De ontwikkeling van secundaire vegetatie, bodems en het gedrag van maïsgewassen in inheemse zwerflandbouw in twee dorpen in de Chinantla, Mexico, illustreert het interactieve en iteratieve karakter van deze vorm van landbouw. Dit karakter zou als vertrekpunt dienen te worden gekozen voor haar herontwerp op een zodanige manier dat de productie van een scala aan goederen gecombineerd wordt met de productie van een scala aan diensten in een complex mozaïek van ecoeenheden. Islandés